Kỳ 117:

……….

Nhạc chán nản đáp:

– Tồi tệ. Tồi tệ chưa từng thấy. Tệ từ trên cao tệ xuống. Bây giờ cái nạn mua quan bán tước nó phổ biến như là đi chợ vậy, khỏi cần học hành thi cử làm gì cho mệt. Có tiền hả? Được, bán cho mày cái chức. Tiền nhiều, chức lớn, tiền ít, chức nhỏ. Thế thần càng lớn, địa vị càng cao. Có tiền hả? Khỏi đi lính, để mấy đứa nghèo nó đi, già yếu bệnh tật gì cũng mặc kệ. Mà bỏ tiền ra mua quan, mua chức thì khi làm quan mày phải tìm cách thu hồi lại chứ, đúng không? Thế là cả một hệ thống từ trên phủ Chúa, đứng đầu là quan Ngoại tả, xuống cho tới Xã trưởng, như lão Đốc trưng cha thằng Đằng đó, đều thối nát cả. Hai cha con nhà nó có chữ nghĩa gì đâu, vậy mà bây giờ thằng Đằng thì thay cha coi lo thuế má trên huyện, lão Đốc thì về làm Xã trưởng, hét ra lửa ở vùng này. Dốt đặc, bất tài! Bọn quan lại bây giờ chỉ biết ăn của đút lót và bóp họng dân đen thôi. Nói tới chuyện làm lợi cho dân cho nước hả, tao đố mày kiếm ra được một thằng! Có tiền tội nhẹ, không có tiền mọt gông. Thử bây giờ mày mà có một đống vàng trải từ xã lên phủ coi, tụi nó chẳng những tha tội, đốt bỏ liền cái hồ sơ giết quan giết lính gì đó của mày mà còn vái lạy mày nữa kìa.

– Rồi dân làm sao sống, những người buôn bán như mày làm sao tránh khỏi tụi nó mè nheo?

Nhạc uống một bát rượu rồi cười khẩy:

– Thì chịu khó lo lót thôi. Thằng nhỏ tới thì lo ít, ông lớn xuống thì lo nhiều. Im mẹ cái mõm tụi nó hết liền. Còn dân đen hả? Nếu mày nhìn thấy chồng sổ nợ thuế của bà con mình ở đây mày té xỉu liền. Đồng tiền bây giờ mất giá lắm, bà con mình làm lúa, mùa trúng có dư chút đỉnh đem bán được mấy trăm quan tiền kẽm vác muốn còng cả lưng nhưng về mua không được thứ gì cho đáng giá cả. Chưa kể mấy năm mất mùa thua trắng thì ôm cái bụng đói mà la trời không thấu. Có dịp mày xuống vùng chợ An Thái hay ghé phủ lỵ Quy Nhơn mà coi, ăn mày bây giờ nhan nhản, đa số họ từ Đàng Ngoài chạy vào. Đàng Trong mình cũng bắt đầu sản xuất ăn mày rồi đó. Cả ăn cướp nữa chứ.

Lía thở dài, ánh mắt long lên tia uất hận:

– Rốt cuộc đám dân đen bọn mình là khổ nhất.

Bưu bỗng chen vào:

– Cục cứt lăn từ trên cao xuống, đó là qui luật tự nhiên mà.

Lía hỏi:

– Tại sao tự dưng đang yên ổn lại trở nên loạn xà ngầu vậy?

Nhạc ngước mặt nhìn lên vầng trăng, giọng nhỏ lại chỉ đủ bốn người nghe:

– Trăng khuyết rồi lại tròn, tròn rồi lại khuyết. Làm như vầng trăng của phủ Chúa đã bước sang ngày hăm mốt, hăm hai nên bắt đầu khuyết đi. Mà nguyên nhân chính chỉ tại ở một người: quan Ngoại tả Trương Phúc Loan! Dân gian gọi lão là Trương Tần Cối. Dối Chúa, tham lam, lũng đoạn, phe cánh, quyền hành… không thiếu một tật xấu nào. Một người mà có thể làm khổ hàng vạn người, hắn ta quả đáng để mình nể sợ.

– Đã vậy sao không cắt cổ hắn đi, như thế thì có phải cả nước được yên không?

Sứt giật mình nói nhỏ:

– Mày đừng nói những lời đó. Người khác mà nghe được thì mày sẽ bị chém đầu ngay tức khắc đó.

Lía cười:

– Tao không nói thì cũng đã bị tụi nó tuyên chém rồi, còn sợ cái gì nữa.

Nhạc nói:

– Thời buổi này không phải là một người làm một người chịu đâu. Liên lụy cả đám đó. Ý của mày cũng hay, nhưng hơi muộn rồi. Võ Vương bây giờ chẳng khác nào Lý Cao Tông thời suy tàn của nhà Lý vào những năm đầu thế kỷ mười ba[1]. Lòng dân giờ đã quá xao động, hoang mang rồi. Thiên tai, núi sập, cửa biển lấp, dịch bệnh, mất mùa, những lời sấm xấu… đủ thứ điềm báo không hay xuất hiện trong mấy năm qua khiến dân chúng vô cùng lo sợ, lòng tin vào phủ Chúa đã thật sự lung lay. Trong khi đó Võ Vương chỉ biết suốt ngày đắm chìm trong trụy lạc cùng bà Quý phi Ngọc Cầu nơi cung Trường Lạc, không quan tâm gì tới chính sự, dân tình. Chỉ e…

Lía tiếp lời:

– Mày sợ sẽ có chiến tranh, đổi đời hả?

– Mày cũng nhạy bén với vấn đề này đó chứ. Mày thấy sao?

– Tao như thằng khờ mới xuống núi, đã nhìn thấy gì đâu mà thấy sao. Mày có mộng làm Tây Sơn Vương mà, mày thấy sao?

Nhạc cúi xuống rót rượu, tránh tia nhìn của Lía, đáp:

– Tao suốt ngày buôn bán lo cho mẹ và hai đứa em tới đầu tắt mặt tối, nghe vậy, thấy vậy nhưng chỉ để mà vậy thôi chứ làm con mẹ gì được, nghĩ chi cho mệt.

Bưu chợt hỏi:

– Mày thuê cả đống người lên Tây Sơn thượng khai rừng mở rẫy trên đó làm gì mà nhiều vậy? Không phải để làm Tây Sơn Vương à?

Nhạc nghe Bưu hỏi thì giật mình gạt ngang:

– Mày nói bậy là cả nhà tao chết chém hết đó thằng quỉ sứ. Quyền cao như quan Hình bộ Tôn Thất Dục, lại là vai Hoàng thúc nữa mà còn bị vu oan suýt bỏ mạng trong tù đó mày không thấy sao. Thời buổi này bọn nó chụp cái mũ phản loạn vào là nhà cửa sạch trơn, suốt đời lao lý. Bọn bay phải hết sức cẩn thận mới được. Nhà thằng Đằng mà nghe mày nói câu đó chắc bọn nó cúng cái đầu heo lớn.

Bưu nghe Nhạc nói sự tình nghiêm trọng không ngờ như vậy thì vội xin lỗi:

– Xin lỗi, tao chỉ hỏi chơi vậy thôi. Tao không nói bậy với ai đâu.

Nhạc cười, sự căng thẳng trên khuôn mặt cũng giãn bớt ra:

– Đó là vùng nương rẫy tình thương. Tao thấy bà con nhiều người đói rách quá không biết làm gì nên mua rẻ lại đất của người Bana để cho họ có việc làm, kiếm miếng ăn.

Lía thấy Nhạc không muốn nói nhiều về việc này nên hỏi:

– Nghe nói bọn cướp ở Bá Bích thành lộng hành tác yêu dữ lắm hả Nhạc?

Nhạc đáp:

– Đúng vậy. Hai anh em tên đầu đảng Ma Pon và Ma Saot mà bọn lâu la gọi là Cha Pon và Cha Sót thuộc nhóm người Côn Man bị bọn Cao Miên đuổi giết vào năm Ất Hợi 1755 ở biên giới Việt Miên. Thay vì theo quân Chúa Nguyễn xuống định cư ở vùng Cửu Long Giang thì chúng lại dẫn vài tên bộ hạ chạy ra vùng này làm ăn cướp. Miệt tả ngạn sông Côn bị chúng cướp bóc liên tục, còn hãm hiếp đàn bà, phụ nữ nữa, thật chẳng còn coi vương pháp ra gì!

– Chúng giỏi võ lắm à?

– Tên Ma Pon đó võ công rất cao, lối đánh cũng rất kỳ lạ, dường như là võ thuật của bọn Xiêm La.

Lía ngồi im không nói gì. Đêm đó, bốn người bạn uống rượu đến gần sáng mới bịn rịn chia tay. Lía không muốn các bạn mình lo lắng nên khi từ biệt đã nói dối rằng sẽ về thăm lại quê cha.

[1]  Lý Cao Tông (1173-1210) là vị vua thứ bảy của nhà Lý, cai trị từ năm 1176 đến năm 1210. Khi còn nhỏ, Cao Tông là người ngoan lành, song khi lớn lên bắt đầu trực tiếp cầm quyền trị nước lại sinh ra ham mê săn bắn, chính sự pháp luật không rõ ràng, vơ vét của dân xây nhiều cung điện, bắt trăm họ phục dịch nên trộm cướp nổi lên khắp nơi. Đến năm 1208 đói kém, người chết đói hàng loạt nhưng vua vẫn rong chơi vô độ, xây đền đài không ngớt, nghe ngoài thành có trộm cướp thì lại lờ đi như không biết. Năm 1210, Cao Tông mất ở cung Thánh Thọ, thọ 38 tuổi, ủy thác cho Đỗ Kính Tu việc triều đình. Thái tử Sảm lên ngôi, tức Lý Huệ Tông. Tình hình trong nước ngày càng rối ren hơn, được hơn 10 năm thì nhà Lý mất về tay họ Trần (1225).

…………..

(xem tiếp vào ngày mai)